Düşük vergi politikası, hızlı şirket kuruluşu ve yatırım teşvikleriyle öne çıkan Kuzey Makedonya, Balkanlar’da üretim ve dağıtım merkezi olma yolunda ilerliyor. Türkiye ile serbest ticaret avantajı sürerken, Bursa’nın 2026’nın ilk çeyreğinde 9,5 milyon dolara ulaşan ihracatı kentin potansiyelini ortaya koyuyor.

 

Resmi Adı           : Kuzey Makedonya Cumhuriyeti
Nüfus                  : 1.810.000 (Ekim 2025, IMF)
Dil                         : Makedonca
Yüzölçümü         : 25.173 km²
Başkenti              : Üsküp
Yönetim Biçimi  : Parlamenter Demokrasi
Devlet Başkanı  : Cumhurbaşkanı Gordana Siljanovska Davkova
Para Birimi         : Makedonya Dinarı (MKD)


Üyesi Olduğu Başlıca Uluslararası Kuruluşlar
Dünya Ticaret Örgütü (World Trade Center-WTO), Birleşmiş Milletler (United Nations-UN), Avrupa Konseyi (Council of Europe), Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (North Atlantic Treaty Organization-NATO), Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund-IMF).


Coğrafi Konum
Kuzey Makedonya; kuzeyde Sırbistan ve Kosova, batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan, doğuda Bulgaristan ile komşudur. Makedonya’nın tek büyük ırmağı tam ortasından geçen Vardar Nehri'dir. 

Ülkede yüksekliği iki bin metreyi geçen 16 dağ bulunmakla birlikte, en büyük göller Arnavutluk, Yunanistan ve Makedonya Cumhuriyeti'nin kesiştiği noktada bulunan Ohri, Prespa ve Doyuran Gölleridir.

Siyasi ve İdari Yapı
Ülke 1991 yılında Yugoslavya'dan Makedonya ismi ile bağımsızlığını ilan etmiştir. Birleşmiş Milletler ülkeyi 1993 yılında Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (FYROM) ismi ile tanıdığını duyurmuştur.

Diğer uluslararası örgütler olan Avrupa Birliği, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, Uluslararası Para Fonu, Avrupa Yayın Birliği ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi gibi örgütler de ülkeyi Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) adıyla tanımışlardır.

Türkiye, Makedonya Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanıyla beraber Ülkeyi kendi ismi ile tanımıştır. 2018 Haziran ayında Yunanistan’la yapılan uzun görüşmeler neticesinde Makedonya’nın resmi adının ‘Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’ olması konusunda mutabakata varılmıştır.

  1. Makedonya parlamenter demokrasi ile yönetilmektedir. 120 temsilciden oluşan Parlamento 4 yılda bir yapılan seçimlerle oluşturulmaktadır. Hükümet, Parlamentoda çoğunluğa sahip parti tarafından üstlenilmektedir.
  2. Makedonya’nın idari yapılanmasında ‘İstatistiksel Bölgeler’ ve ‘Belediyeler’ bulunmaktadır. Makedonya’nın İstatistiksel Bölgeleri; Üsküp Bölgesi, Doğu Bölgesi, Kuzeydoğu Bölgesi, Pelagonya Bölgesi, Polog Bölgesi, Güneydoğu Bölgesi, Güneybatı Bölgesi, Vardar Bölgesi’dir. Makedonya’da 84 belediye vardır. Belediye seçimleri 4 yılda bir yapılmaktadır. Ağustos 2004’te söz konusu 84 belediye yeniden düzenlenmiştir. Bu belediye merkezlerinden on tanesi Büyük Üsküp’ü oluşturur.

Nüfus ve İstihdam

Makedonya’nın artmayan ve yaşlanan nüfusunun yüzde 17,5’i 0-14 yaş arasında, yüzde 12,7’si ise 65 yaş ve üzeridir.

Ülkede tahmini rakamlara göre 1 milyon civarında işgücü bulunmaktadır. Bu işgücünün yüzde 16,2’si tarım, yüzde 29,2’si sanayi, yüzde 54,5’i hizmetler sektöründe çalışmaktadır. Sanayi altyapısı, eski Yugoslavya döneminden miras kalan birkaç yatırımdan ibaret olan ülke, donanımlı ve rekabet edebilir bir işgücüne sahip olmakla birlikte iş olanakları çok yetersizdir. Ülkedeki işsiz sayısının toplam işgücüne oranının 2025 yılında yüzde 12,8 olduğu tahmin edilmektedir.

Devletin sağlık programı işverenlerin destekleriyle oluşturulan Sağlık Sigorta Fonu tarafından finanse edilmektedir. Diğer gelirler ise doğrudan devletin kasasından veya vizite ücretlerinden gelmektedir. Ülkede sağlık finansmanının daha güçlü hale getirilmesine ve sektördeki borçlanmanın önüne geçebilmek için düzenlemeler yapılması için çalışmalar yapılmaktadır.

Doğal Kaynaklar 

  1. Makedonya’da, demir (Kicevo yakınlarındaki Tajmiste, Demir Hisar yakınlarındaki Zvan ve Radovis yakınlarındaki Damjan), kurşun-çinko (Kratovo-Zletovo bölgesinde, Sasa ve Toranica’da), bakır (Radovis çevresinde, Bucim’de), demir mineralleri, manganez, nikel, krom, altın, titanyum ve uranyum bulunmaktadır. Ayrıca Veles’in doğusundan Yunan sınırına doğru ferro-nikel madenine rastlanmıştır. Ülkede az da olsa, molibden, volfram, cıva ve altın da bulunmaktadır.
  2. Makedonya’da zengin demir-dışı metaller de mevcuttur. Mermer ve dekoratif taşlar Prilep, Gostivar ve Tetova yakınlarında çıkarılmaktadır. Magnesit ve Kratova yakınlarında zengin kuvars yatakları vardır. Ülkenin çoğu yerinde seramik endüstrisinde kullanılan yüksek kalitede bentolitik kil bulunmaktadır.

Makedonya, zengin bitki örtüsü ve hayvan varlığı ile ünlü yüksek dağlara, dağ akarsularına, göllerine ve birçok termal kaynaklara sahiptir (IMF-Nisan 2024).

Temel Ekonomik Göstergeler

  1. Makedonya bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından bu yana serbest piyasa ekonomisine geçiş ve iş imkanlarını geliştirme çabalarında oldukça yol almış olmakla birlikte, yabancı yatırımları çekmekte diğer Balkan ülkelerine nazaran geri kalmaktadır.

AB’ye adaylık süreci ve bununla bağlantılı olarak son birkaç yıldır gerçekleştirilen reformlar sonucunda sağlanan makroekonomik istikrar sayesinde ekonomideki büyüme ve yeniden yapılanma çabaları sürmektedir. 

  1. Makedonya ekonomisi hem ihracat hem de yatırım kaynakları açısından Avrupa Birliği’ne çok sıkı bağlıdır. En önemli sorunlardan biri olan işsizliğin 2008’den bu yana yüzde 20-25 civarlarında olduğu söylenmekle birlikte, GSYİH’nın geniş bir kısmını oluşturan ve resmi istatistiklerde yer almayan ‘gray market’ nedeniyle bu rakamın daha düşük olduğu tahmin edilmektedir.
  2. Makedonya genel olarak tarım ekonomisine dayanan bir ülkedir. Tarım sektörü GSYİH’nın yaklaşık yüzde 10’unu ve aktif nüfusun da yüzde 16,2’sini oluşturmaktadır. Başlıca tarım ürünleri; pirinç, pamuk, tütün ve çeşitli meyvelerdir. Koyun ve keçi besiciliği de bir o kadar önemlidir.

Sanayi sektörü GSYH’nın yaklaşık yüzde 23’üne katkıda bulunmakta, işgücünün de yüzde 29,2’sine istihdam sağlamaktadır. Hizmet sektörü ise GSYİH’nın yüzde 54,2’sini oluşturmakta ve nüfusun da yüzde 54,5’ini istihdam etmektedir. Hizmetler özellikle ticaret, taşımacılık, telekomünikasyon, bankacılık alanlarında yoğunlaşmaktadır. 

Ülkede sınırlı kapasitede demir, bakır ve kurşun cevherleri bulunmaktadır. Ülkenin en önemli sanayi sektörleri; kimyevi ürünler, demir-çelik, makine, metalürji ve tekstildir. Tekstil, özellikle de deri sanayii, en önde gelen sanayi kolunu oluşturmaktadır.

Dış Ticaret 
Makedonya’nın yeni Gümrük Kanunu AB standartlarına uygun olarak hazırlanmıştır. K. Makedonya Cumhuriyeti’ne ithal edilen ürünlerin çoğuna gümrük vergisi uygulanmaktadır.

Gümrük vergi oranları yüzde 0-30 arasında değişmektedir. Bazı gıda ürünlerinde bu oran yüzde 60’a ulaşmaktadır (bazı meyve ve sebze, tahıl, alkollü ve alkolsüz içecekler ve tütün). Ortalama gümrük vergi oranı yüzde 7’nin altındadır.

İthal edilen ürünlerin çoğuna kalite kontrolü uygulanmaktadır. Kalite kontrolüne tabi tutulan ürünler arasında tarım ürünleri, taşıt araçları ve elektrikli aletler ya da standartlara uygun olmaması halinde tüketicilerin sağlığına zararlı olabilecek ürünler yer almaktadır. Ayrıca bazı ürünlere fito-patolojik ya da veteriner kontrolü yapılmaktadır. 

İthalat izinlerini K. Makedonya Ekonomi Bakanlığı vermektedir. Ürünlerin çoğu için izinler sadece formalitedir, fakat ilaç ve askeri ekipman konusunda izin almak daha zor olabilmektedir.

Ülkenin başlıca dış ticaret ortakları; Almanya, Sırbistan, Bulgaristan, Belçika, İtalya, Birleşik Krallık, Yunanistan ve Çin’dir.

Doğrudan Yabancı Yatırımların Görünümü


Küçük ve açık bir ekonomi olarak K. Makedonya, yabancı yatırımları çekmek için aktif adımlar atmaktadır. Özellikle yabancı yatırımcıların yerli ortakları ile aynı haklardan yararlanmalarını sağlayıcı ve diğer haklarını da güvence altına alıcı düzenlemeler yapılmasına önem verilmektedir. Hükümetin önceliği yabancı yatırımcıları ülkeye çekmek ve özel sektöre ağırlık vermektir. 




Yunanistan ile yaşanan isim sorununun çözümüne ilişkin yoğun uluslararası çabalar nihayet sonuç vermiş, iki ülke arasında 12 Haziran 2018 tarihinde imzalanan anlaşma ile Makedonya’nın resmi adının ‘Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’ olarak değiştirilmesi hususunda mutabakata varılmıştır. Böylece ‘ülkesel ve bölgesel güvenliği’ önemli bir ölçüt olarak değerlendiren uluslararası yatırımcılar açısından önemli bir engel aşılmıştır.

  1. Makedonya’daki yabancı yatırımların önemli bir kısmı telekomünikasyon, bankacılık, sigortacılık, petrol sanayi, tekstil, gıda, tütün, ticaret ve hizmet sektöründe görülmektedir. Son dönemde, çeşitli doğrudan yabancı sermaye yatırım yöntemleriyle K. Makedonya’da yatırım yapan şirketlerin sayısı artmaktadır.
  2. Makedonya Merkez Bankası’nın yaptığı açıklamaya göre, Hollanda, Avusturya, Slovenya ülkeye yapılan yatırımlarda ilk üç sırayı paylaşmakta olup, Türk yatırımları diğer ülkelere oranla düşük düzeylerde kalmaktadır.
  3. Makedonya Hükümetince yabancı yatırımcı beklendiği ilan edilen alanlar:
  • Bilişim ve iletişim teknolojileri,
  • Tarım ve gıda işleme teknikleri,
  • Otomotiv,
  • Turizm,
  • Metalürji,
  • Kimyasallar,
  • Enerji,
  • Toplu konut inşaatları,
  • Altyapı yatırımları (atık su ve içme suyu projeleri),
  • Sigortacılık,
  • Tütün ve sigara,
  • Tekstil (hazır giyim, deri),

Ve bankacılık yatırımları olarak sıralanabilir.

Söz konusu alanların yanı sıra, K. Makedonya açısından ana doğal gaz nakil hatlarından birine dahil olmanın büyük önem taşıdığı hususu Makedon yetkililerce sıklıkla dile getirilmektedir. Bu konuyla bağlantılı olarak, halihazırda evsel doğal gaz tüketimi henüz bulunmayan K. Makedonya’da, başta Üsküp şehri olmak üzere hem evsel hem de endüstriyel doğal gaz nakil ve dağıtımı önem taşıyan bir yatırım alanı olarak değerlendirilmektedir.

Yabancı Yatırım Mevzuatı
Kuzey Makedonya Anayasası, yabancıların kanunlara uygun olarak mal edinmelerini, kazançlarını serbestçe yurt dışına çıkarmalarını ve Makedon vatandaşlarıyla eşit şekilde şirket kurabilmelerini garanti etmektedir. Yabancı yatırımları düzenleyen özel bir kanun bulunmamakta olup, vergiler, imtiyazlar ve devlet destekleri anlamında tüm firmalar aynı prosedürlere ve mevzuata tabi bulunmaktadır. 

  1. Makedonya’da özelleştirme neredeyse tamamlanmıştır. Özel sermaye piyasada hakim durumdadır. K. Makedonya kanunlarına göre, geriye kalan devlet sermayeli şirketlerin özelleştirilmesi işlemlerinde yerli ve yabancı yatırımcılar eşit fırsatlara sahip olup, yabancı yatırımcılara karşı olan hiçbir düzenleme bulunmamaktadır. Yolsuzluk ve uygunsuzlukları en aza indirgemek için internet üzerinden prosedürlerin işletilmesi etkinlik ve uluslararası tanınırlık açısından daha uygun olmakla birlikte, bu uygulama henüz yaygınlaşmamıştır.
  2. Makedonya’da firma kurma işlemlerinde Merkez Sicil tek yetkili kurumdur. Oluşturulan tek başvuru sistemi (one-stop-shop system) sayesinde, şirket kurma işlemleri 4 saatte ve çok düşük maliyetlerle sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, yatırımcılar Merkez Sicil’de tek bir ofisle muhatap olmakta, başvuruları bu ofise yapmakta, gerekli bilgileri söz konusu ofisten alabilmekte ve başvurularını tek bir elemandan takip edebilmektedir. Söz konusu tek başvuru sistemi, K. Makedonya’nın değişik yerlerindeki 32 adet kurum ve kuruluş ofisleriyle elektronik olarak bağlı olan Merkez Sicil tarafından yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. K. Makedonya halihazırda birçok ülke ile ikili yatırım anlaşmaları imzalamış ve çok taraflı konvansiyonları da iç hukukuna adapte etmiştir.

Kurumlar ve gelir vergisi yüzde 15’ten, 2007 yılında yüzde 12’ye, 2008 yılında ise yüzde 10’a düşürülen K. Makedonya, Avrupa’daki en düşük vergi oranlarından birine sahiptir. Bu önlemle yabancı yatırımların arttırılması, ekonomik büyümenin sağlanması ve işsizlik oranının düşürülmesi hedeflenmiştir.

Serbest Bölgeler


  1. Makedonya’da serbest bölgelerin şartları, ölçütleri ve anlaşma koşulları Makedonya Teknolojik Sanayi Gelişme Bölgeleri (Technological Industrial Development Zones) Yasası ile düzenlenmektedir.

Serbest bölgelere yönelik olan gelişim, denetim ve tesis kurma aktivitelerini yönetmek için Serbest Ekonomik Bölgeler Müdürlüğü (Directarate for Technological Industrial Development Zone) kurulmuştur (Makedonya Serbest Bölgeler-Free Trade Zone ‘Bunardzik’ http://www.bunardzik.com.mk).

Söz konusu yasa, K. Makedonya’daki ‘serbest bölge’ olarak adlandırılan ve Türkiye’deki serbest bölge, organize sanayi bölgesi ve teknoparkların bazı özelliklerini bir arada barındıran ‘Teknolojik Sanayi Gelişme Bölgeleri’ bir dış ticaret enstrümanı olmaktan ziyade, ülkedeki ekonomik ve teknolojik gelişimin hızlandırılmasının ve ülkeye yabancı yatırımcı çekilmesinin en önemli araçlarından biri olarak tasarlanmıştır.

  1. Makedonya’daki Serbest Bölgeler, seçilmiş bazı sektörlerde sadece üretim yapılması üzerine tasarlanmıştır. Söz konusu bölgelerde sadece ticari faaliyette bulunacak firmalar çalışamamaktadır. Ayrıca, bu bölgelerde yapılacak üretimin iç piyasa yerine ihracata yönelik olması gerekmektedir. Ülkede toplam 11 adet Serbest Bölge bulunmaktadır. Teknolojik Sanayi Geliştirme Bölgesi (Technological Industrial Development Zone) olarak adlandırılan K. Makedonya serbest bölgelerinde kazanç ve kişisel gelir vergilerinden 10 yıl boyunca muafiyet sağlanmaktadır. Ayrıca, serbest bölgedeki yatırımcılar hammadde, makineler ve parçaları ve ilgili ürünler için KDV ve gümrük vergilerinden muaf tutulmaktadır. Serbest bölgedeki araziler çok düşük fiyatlarla ve 99 yıla kadar uzun dönemli kiralama (leasing) imkânı ile yatırımcılara sunulmaktadır.

Serbest bölgede yatırım yapan firmalar için gerekli altyapı hizmetlerine (doğal gaz, su, kanalizasyon ve elektrik) erişim sağlanmasına ilişkin herhangi bir masraf üstlenmek durumunda kalmadığı gibi, söz konusu giderlerle ilgili altyapı vergilerinden de muaf tutulmaktadır. Ayrıca, yatırımcılar inşaat izinleri konusunda ödenmesi gereken ücretlerden de serbest bölgelerde muaf bulunmaktadır. Yine serbest bölgedeki araziler çok düşük fiyatlarla ve 99 yıla kadar uzayabilen kiralama (leasing) imkânı ile yatırımcılara sunulmaktadır.



Türkiye ile Ticaret

  1. Makedonya pazarı hala birçok açıdan bakir bir pazar niteliği taşımakta ve hemen hemen tüm sektörlerde önemli rekabet imkanları bulunmaktadır.

Kuzey Makedonya’da Türkiye imajı çok olumludur. Bu olumlu ülke imajı, olumlu Türk malı algısını da desteklemekte, Türk malları; kalitesi, tasarımı ve uygun fiyatı ile beğeni toplamaktadır.

Türkiye’den bakıldığında küçük bir pazar olarak algılanan K. Makedonya, Balkanlarda önemli bir transit geçiş ve dağıtım merkezi pozisyonundadır. Bu nedenle Ülke pazarı tek başına değil, çevresindeki bölgenin potansiyeli ile birlikte değerlendirilmelidir. 

Türkiye ile Makedonya arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması, 7 Eylül 1999 tarihinde imzalanmıştır. Anlaşmanın Onaylandığına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı 25 Temmuz 2000 tarih ve 24120 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Anılan Anlaşma 1 Eylül 2000 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Yatırım İlişkileri
Türkiye’den bakıldığında küçük bir pazar olarak algılanan K. Makedonya’da Türk yatırımları istenen miktarda bulunmamaktadır. İkili ekonomik ve ticari iş birliğinde açılım ve atılımda bulunulmasına yönelik yoğun çabalar sonucunda, büyük Türk şirketlerinin K. Makedonya’ya olan ilgileri son zamanlarda artmaya başlamıştır. Ülkeyi ekonomik ve sosyal açıdan tehdit eden işsizlikle mücadelede dış yatırımlara büyük umut bağlayan Makedon hükümetlerinin de son dönemde şirketlerimizi büyük ölçüde özendirici bir tutum takındığı gözlemlenmektedir. 

Türkiye'nin 2023 yılı itibariyle K. Makedonya’da 373 milyon dolarlık bir yatırım stoğu bulunmaktadır (TCMB). K. Makedonya’ya doğrudan yabancı sermaye yatırımı gerçekleştiren Türk şirketlerinin önemli bölümü KOBİ niteliğindeki firmalardır.

Gerek tarihi ve kültürel bağlarımız gerekse ülkemizin jeo-ekonomik ve ticari çıkarları açısından K. Makedonya’nın ihmal edilmemesi gerekmektedir. Ülke hemen her sektörde gerek K. Makedonya pazarı gerek Bölge ve ilerleyen aşamada tüm Avrupa’ya yönelik ciddi ticaret, yatırım ve iş birliği imkanları ve fırsatları sunmaktadır.

  1. Makedonya’da, yaş meyve-sebze ve işlenmiş gıda sanayi (organik tarım) (tavuk çiftliği) (süt ve sütten mamul ürünler), otomotiv yan sanayi, bilişim teknolojileri, paketleme makineleri (tetrapak ve diğer), tekstil, deri işleme tesisleri, ağaç işleme ve mobilya sanayi, her türlü makine, makine imalat sanayi (montaj yatırımları), inşaat malzemeleri, madencilik (mermer), kireç ocağı, su arıtma cihazları, altyapı araç ve gereçleri Türk firmaları açısından başlıca yatırım ve ticaret alanlarını oluşturmaktadır.

Bursa ile Ticaret

Bursa, tüm balkan ülkeleri gibi K. Makedonya ile de hem kültürel hem de ekonomik bağlamda güçlü ilişkilere sahip olan kentler arasında yer alıyor. Bursa, 2025 yılında K. Makedonya’ya toplam 45 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bursa, K. Makedonya’ya 2026 yılının ilk üç ayında ise geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7’lik bir artışla 9,5 milyon dolarlık ihracat yaptı.